Negre es negre

Pèire Solatges fa lo pintre. Cal anar a Rodés, al museu Solatges, per s’avisar de l’efèit  provocat pas sas telas. Unifòrmament negras, expausadas sus de pareds escuras o coma i a unas annadas al moment de la mòstra “otra negre en Euròpa”, “fòra de las pareds”, penjadas sus cable : son traversadas d’estrias, de regas, de plats…

Ai escrit “unifòrmament negras”. Son tot levat unifòrmas, perque, òc-ben, primièra revelacion, aquel negre torna la lutz. L’avalís pas tota, la torna balhar. E lo visitaire se’n troba banhat, aquela onda l’enaiga. Un pas de costat, o una braça, es una autra ondada que desforrela, parièra dins sa fòrma, diferenta dins sas colors. Tan d’aparenta simplicitat, es una enigma, es pivelant…

Joan Dieuzaide fasià lo fotograf. Consacrat coma lo mai grand fotograf tolosenc del sègle 20, es tanben lo fondator d’una estructura unica en França, dedicada a la fotografia, lo Castel d’Aiga. Sera estat de totes los eveniments de la region, en començant per la liberacion de Tolosa e la visita del general De Gaulle en 1944, puèi totas menas de reportatges, l’aventura de l’aerospaciala o un celèbre retrach de Dali.

Pèire Solatges es nascut a Rodés en 1919 e Joan Dieuzaide a Granada de Garona en 1921. En mai de lors edats sarradas e lors naissenças occitanas, qual rapòrt entre aquels dos artistas ?

Unes jorns aprèp ma darrièra visita al museu Solatges m’es tornada en memòria la seria de Dieuzaide sus la brea (Mon aventure avec le brai)… Qu’es aquò (en lenga nòstra dins lo texte… ;o) ? Vaquí çò que ne ditz wikipedia : “Lo brea es una substància pastósa et pegósa. Existís d’una part la brea vegetala, tirada de rusca d’arbres, e d’autra part de breas mineralas, eissidas de la destillacion d’idrocarburs.” Es al moment d’un reportatge a las minas de Carmauç que Dieuzaide se troba pivelat per aquel jos produch del carbon e decidís de l’explorar.

J. Dieuzaide, « Mon aventura ambe la brea », N°3, 1958

Alavetz, solide, l’itòria de l’art analisa pas la pintura de Solatges jos l’influéncia de Dieuzaide o invèrsament (Dieuzaide publiquèt aquelas fotos abans que Solatges se lançèt dins l’otra negre), mas aprèp tot es ièu qu’escriu l’article , l’imagini coma lo desiri e aquel ligam m’es aparegut, personalament, plan vertadièr. Es a dire que, avent coneissança de las doas òbras, aquela relacion s’es naturalament creada dins mon esperit. Es precisament çò que fach que la percepcion d’una òbra es unica per cadun. Solatges ditz pas quicòm mai dins la video que illustra l’article, a saber que l’art organiza un rapòrt entre l’artista, l’objècte que fabrica e lo que lo gaita.  

“Pierre Soulages: Outrenoir” de Barbara Anastacio

Se nos tornam a la brea, es un pauc coma se Dieuzaide aviá fotografiat lo pòt de pintura de Solatges, aviá presa aquela meteissa matèria e aviá cercat a ne tirar tota la lutz ambe son pròpi esplech, l’aparelh foto. De segur, me sembla, la fotografia es pro impotenta a reprodusir l’efeit sasissent de las telas de Solatges : la pintura a l’avantatge del relèu. De mai, ai pogut constatar ieu coma es dificil de fotografiar l’otra negre.

Se butam l’idèa un pauc mai, i a d’autres imatges de Dieuzaide que podon far pensar a son ainat, coma la de Nòva Iòrc o encara, perque pas, la de l’estanh de Mesa. Arresti lo jòc aicí !

Segur que Dieuzaide coneissiá lo trabalh de son collèga  avaironenc. Se l’a fotografiat el o sas òbras ? O sabi pas. Se tal èra lo cas, aquò seriá fòrça interessant de veire la resulta. Apondèm que Miquel Dieuzaide, lo filh de Joan, fotograf e realizator, li a consacrat un filme en 1988.

PS : los imatges de Dieuzaide utilizats dins aquel article son tirats del libre « Jean Dieuzaide. Yan, l’authenticité d’un regard » de J.C. Gautrand, Marval, 1994. Aquel libre es, per malastre, pas pus disponible e atenh un pretz important. La biblioteca de Tolosa lo possedís, mas n’anetz pas lo quèrre uèi, es ençò mieu

Vist e de veire :

– Paul Menville es a l’aficha de la mòstra del mes al Cactus.

– Per acabar, vaquí una video d’un concert d’Avishai Cohen. L’album « Into the silence », es una evocacion de sa dolor al moment de la mòrt de son paire e de l’apasiment que seguiguèt… Coma sortir del negre per anar cap a la lutz.

Poster un Commentaire

avatar
  Subscribe  
Notify of